De bevalling: van bevalplan naar werkelijkheid

Aflevering 4 “De bevalling"

Je hebt je tijdens de zwangerschap misschien uitgebreid voorbereid op de bevalling. Je hebt nagedacht over hoe je graag zou willen bevallen, misschien een bevalplan gemaakt en informatie opgezocht over de verschillende mogelijkheden.

En dan komt het moment waarop de weeën beginnen en de bevalling daadwerkelijk start.

Vanaf dat moment gaat het niet meer alleen over verwachtingen. Het gaat over wat er op dat moment gebeurt. En juist daar kan de werkelijkheid behoorlijk anders zijn dan je vooraf had bedacht.

Een bevalplan geeft houvast, maar de bevalling laat zich niet plannen

Een bevalplan kan helpen om na te denken over wat voor jou belangrijk is tijdens de bevalling. Waar wil je bevallen? Welke vormen van pijnstilling spreken je aan? Hoe wil je dat je partner betrokken is? En wat zou je graag willen rondom de geboorte van je baby?

Maar een bevalling verloopt niet altijd volgens plan.

Sommige ouders maken een uitgebreid bevalplan en schrijven meerdere pagina's vol met wensen. Dat kan een fijne manier zijn om je voor te bereiden. Tegelijkertijd is het belangrijk om ruimte in je hoofd te houden voor het feit dat het anders kan lopen.

Want je weet vooraf simpelweg niet hoe jouw bevalling begint en hoe deze zich ontwikkelt.

Begint het met weeën? Breken je vliezen eerst? Word je ingeleid? Kun je thuis blijven of moet je naar het ziekenhuis? En wat als er tijdens de bevalling een andere keuze nodig blijkt te zijn?

Sommige vrouwen weten vooraf heel duidelijk: ik wil absoluut niet worden ingeleid. Maar wanneer er uiteindelijk toch een medische reden voor is, kan dat behoorlijk wat impact hebben.

Voorbereiden én leren loslaten

Een goede voorbereiding betekent daarom niet dat je precies moet weten hoe je bevalling gaat verlopen.

Het betekent vooral dat je weet welke mogelijkheden er zijn.

Misschien heb je tijdens je zwangerschap het ziekenhuis bezocht waar je gaat bevallen. Je hebt gezien hoe de verloskamers eruitzien en weet daardoor iets beter wat je kunt verwachten. Misschien heb je een zwangerschapscursus gevolgd of informatie gekregen van je verloskundige.

Ook kun je vooraf nadenken over verschillende manieren van bevallen. Misschien lijkt een badbevalling je bijvoorbeeld heel fijn. Je kunt er zelfs voor zorgen dat het bad klaarstaat en je partner heeft misschien al flink wat werk verricht om alles voor elkaar te krijgen.

Maar dan kan het moment daar zijn dat je denkt:

Dit is het toch niet voor mij.

En ook dat kan.

Tijdens een bevalling kan er van alles veranderen. Een plan dat vooraf heel logisch leek, kan op het moment zelf ineens niet meer passend voelen.

Dat vraagt flexibiliteit. Niet alleen van jou, maar ook van je partner en de zorgprofessionals om je heen.

Grip hebben op wat wél kan

Voorbereiding is belangrijk, maar misschien nog belangrijker is dat je tijdens de bevalling wordt meegenomen in wat er gebeurt.

Ook wanneer de bevalling anders verloopt dan je had gehoopt, kan het verschil maken als je begrijpt waarom bepaalde keuzes worden gemaakt.

Stel dat je bevalling lang duurt en je energie begint op te raken. Dan kan de verloskundige of gynaecoloog met je bespreken welke mogelijkheden er zijn om rust te nemen, energie te sparen en je voor te bereiden op de volgende fase van de bevalling.

Je hoeft niet overal controle over te hebben om toch een gevoel van grip te ervaren.

Juist weten wat er gebeurt, waarom een bepaalde keuze wordt gemaakt en welke opties er zijn, kan helpen.

Het gaat erom dat je je betrokken voelt bij je eigen bevalling.

Ook als het anders loopt dan verwacht

Soms is de keuze uiteindelijk anders dan je vooraf voor ogen had.

Misschien wilde je thuis bevallen, maar blijkt tijdens de bevalling dat je toch naar het ziekenhuis moet. Of je had gepland om in het ziekenhuis te bevallen, maar de verloskundige komt bij je thuis en constateert dat de baby zo snel komt dat vertrekken geen optie meer is.

Dan moet je in korte tijd schakelen.

Dat kan spannend zijn.

Maar wanneer je begrijpt wat er gebeurt en waarom die keuze wordt gemaakt, kan dat helpen om de verandering een plek te geven.

Het gaat daarbij niet alleen om de medische uitkomst. Ook jouw ervaring als vrouw en als moeder telt.

Een bevalling kan zwaar zijn en toch goed voelen

Wanneer je achteraf naar een bevalling kijkt, is de duur of de medische complexiteit niet het enige dat bepaalt hoe iemand erop terugkijkt.

Soms lijkt een bevalling op papier ontzettend pittig. Toch kan een vrouw achteraf zeggen:

Ik voelde me zo goed begeleid.

Of:

Ik voelde me echt gedragen.

Ook de aanwezigheid van een partner kan daarin een belangrijke rol spelen.

Misschien kan je partner tijdens de weeën niet veel meer doen dan naast je zitten. Misschien knijp je zijn of haar hand bijna fijn of mopper je omdat je pijn hebt. Maar juist het feit dat je partner er is, kan enorm waardevol zijn.

Partners zeggen achteraf soms:

Ik heb eigenlijk helemaal niets kunnen doen.

Maar aanwezig zijn ís iets doen.

Naast iemand blijven zitten die pijn heeft. Een hand vasthouden. Luisteren. Rust proberen te bewaren. Er zijn.

Dat kan voor de vrouw die aan het bevallen is ontzettend veel betekenen.

Wanneer je je niet gedragen voelt

Het omgekeerde kan natuurlijk ook.

Misschien heb je tijdens je bevalling het gevoel gehad dat je niet voldoende werd meegenomen in wat er gebeurde. Dat beslissingen voor je werden genomen zonder dat je goed begreep waarom. Of misschien is er iets gebeurd waar je achteraf nog vragen over hebt.

Dan hoeft je ervaring niet zomaar te blijven liggen.

Praat erover met de verloskundige, gynaecoloog of andere zorgprofessional die bij je bevalling betrokken was.

Je mag vragen stellen over wat er is gebeurd.

Dat kan belangrijk zijn om je bevalling een plek te geven en af te sluiten. Of je nu terugkijkt op een heel positieve ervaring, een moeilijke ervaring of iets daar tussenin.

Je mag je eigen bevalling belangrijk vinden

Sommige vrouwen hebben na hun bevalling de neiging om hun eigen ervaring kleiner te maken.

Maar ik heb toch een gezonde baby?

Of:

Het duurde uiteindelijk maar zes uur.

Maar een gezonde baby betekent niet automatisch dat de bevalling voor jou gemakkelijk was.

En de duur van een bevalling vertelt niet het hele verhaal.

Een bevalling van twee uur kan ontzettend intens zijn. En ook na een snelle bevalling kunnen er lichamelijke gevolgen zijn, zoals flinke naweeën. Daarnaast kan het mentaal behoorlijk wat tijd kosten om te beseffen wat er allemaal is gebeurd.

Sommige vrouwen hebben na een snelle bevalling een paar dagen nodig om bij te komen van het idee:

Ik ben ineens moeder.

Wat is eigenlijk een 'normale' bevalling?

Wanneer je je vooraf instelt op een bepaalde gemiddelde duur, kan dat ook invloed hebben op hoe je de bevalling ervaart.

Een bevalling kan bijvoorbeeld vele uren duren. Wanneer je denkt dat je nog uren te gaan hebt, kan een intens moment voelen alsof je het niet meer volhoudt.

Als ik dit nog tien uur moet doen, weet ik echt niet hoe.

Terwijl je soms op dat moment al bijna aan het einde van de bevalling bent.

Dat laat zien hoe persoonlijk een bevalling is. Hoe je de bevalling ervaart, hangt niet alleen samen met hoe lang deze duurt, maar ook met je karakter, je voorbereiding, je verwachtingen en de omstandigheden van dat moment.

Het onverwachte kan ook na de geboorte komen

Zelfs wanneer een bevalling op het eerste gezicht heel voorspoedig verloopt, kan er daarna nog iets gebeuren wat je niet had verwacht.

Zo kan bijvoorbeeld de placenta na de geboorte niet vanzelf komen. Soms is dan een medische ingreep nodig om deze te verwijderen.

Dat kan een enorme impact hebben, ook wanneer de bevalling zelf relatief vlot is verlopen.

Dezelfde bevalling, een totaal andere beleving

Hoe verschillend twee vrouwen een vergelijkbare medische gebeurtenis kunnen ervaren, blijkt uit een mooi voorbeeld. Beide vrouwen hadden een bevalling waarbij de placenta niet vanzelf kwam en zij uiteindelijk naar de operatiekamer moesten.

De ene vrouw vertelde dat ze het heel zwaar vond. Ze moest haar partner en haar baby achterlaten om naar de OK te gaan. Juist dat moment – haar baby en man moeten achterlaten – raakte haar nog steeds. Ze kon er tijdens het gesprek nog om huilen.

De andere vrouw had precies dezelfde medische handeling heel anders ervaren. Zij wist dat haar baby gezond was en zag dat haar baby heerlijk bij haar partner lag, huid-op-huid. Voor haar voelde het juist alsof ze even rustig naar de operatiekamer kon gaan. Toen ze terugkwam op de afdeling, zag ze haar partner weer met de baby en waren haar ouders inmiddels gearriveerd. Voor haar was het prima geweest.

De medische situatie was vergelijkbaar, maar de beleving totaal anders.

Dat laat zien hoe belangrijk het is om niet alleen te kijken naar wat er tijdens een bevalling medisch gezien is gebeurd. Ook jouw karakter, verwachtingen en de manier waarop je bent meegenomen in het proces spelen een grote rol.

Hoe werkt jouw bevalling door in het ouderschap?

Een bevalling is niet alleen een lichamelijke gebeurtenis. Het is ook een belangrijke overgang naar het ouderschap.

Wat doet jouw bevalling met jou als ouder? En met het gevoel dat je naar je baby hebt?

Misschien had je graag vaginaal willen bevallen, maar werd het een keizersnede. En misschien voel je daar achteraf schuld over. Had ik maar harder geperst. Had ik maar iets anders gedaan.

Terwijl een keizersnede niet zomaar wordt uitgevoerd. Je hebt waarschijnlijk juist ontzettend hard gewerkt en alles gedaan wat op dat moment van je gevraagd werd. Toch kunnen vrouwen achteraf de oorzaak bij zichzelf zoeken.

Dat is niet altijd eerlijk, maar het gevoel kan er wel zijn.

Daarbij kan een bevalling lichamelijk ook nog een tijd doorwerken. Hechtingen, pijn of herstel na een keizersnede kunnen het dagelijks leven met een pasgeboren baby behoorlijk beïnvloeden. En ook de voeding kan anders verlopen dan je vooraf had gedacht. Soms heeft een keizersnede invloed op hoe de borstvoeding op gang komt. Voor sommige vrouwen is juist de wens om borstvoeding te geven een belangrijke reden geweest om bepaalde keuzes te maken.

Dat maakt de periode na de bevalling soms behoorlijk complex. Je bent aan het herstellen, zorgt voor een baby, probeert je weg te vinden in het ouderschap en ondertussen kunnen er ook nog gedachten of gevoelens over de bevalling spelen.

Geef ruimte aan wat je voelt

Sommige vrouwen kunnen na verloop van tijd zeggen: Het was pittig, maar ik merk dat ik het steeds beter een plek kan geven.

Bij anderen blijft de bevalling veel langer aanwezig. Zij kunnen nog precies vertellen wat er is gebeurd, welke momenten indruk hebben gemaakt en waar ze mee zitten.

Beide reacties zijn normaal.

Het kan helpen om uit te spreken wat je nog bezighoudt. Soms is alleen al het vertellen van je verhaal een eerste stap. En soms ontdek je tijdens zo'n gesprek dat er nog vragen zijn die je nooit hebt kunnen stellen.

Ook partners spelen hierin een belangrijke rol.

Vergeet de partner niet

De partner staat vaak letterlijk naast de bevalling, maar beleeft die vanuit een heel ander perspectief. Degene die bevalt, is op dat moment vooral bezig met het harde werk van de bevalling. De partner ziet en hoort ondertussen andere dingen.

Daarom kan het ook voor partners belangrijk zijn om over de bevalling te praten.

Hoe was het eigenlijk voor jou?

Soms blijkt dat een partner zelf ook veel heeft meegemaakt of bepaalde momenten moeilijk vond. Het is daarom goed om niet alleen degene die bevallen is te vragen hoe het gaat, maar ook de partner ruimte te geven om zijn of haar ervaring te vertellen.

Het bevallingsverslag kan nieuwe informatie geven

Na een bevalling is er een verslag waarin veel informatie staat die je zelf misschien helemaal niet hebt meegekregen.

Soms worden tijdens een nagesprek bepaalde onderdelen uit het verslag besproken en denkt een ouder: O, dat wist ik helemaal niet.

Ook de Apgar-score – de eerste beoordeling van de baby na de geboorte – kan bijvoorbeeld informatie geven die je tijdens de bevalling en de eerste momenten daarna niet bewust hebt meegekregen.

Door het verslag, jouw eigen herinneringen en het verhaal van je partner naast elkaar te leggen, kunnen verschillende informatielijnen bij elkaar komen. Soms helpt dat om beter te begrijpen wat er precies is gebeurd.

Blijf je met vragen zitten? Schrijf ze op

Heb je na de bevalling nog vragen of gevoelens waar je mee blijft rondlopen? Schrijf ze dan op.

Dat klinkt misschien simpel, maar op het moment dat je met je baby thuis bent, kan het lastig zijn om alle vragen te onthouden. Een lijstje kan helpen als je later een nagesprek hebt met de verloskundige, gynaecoloog of een andere zorgverlener die bij de bevalling betrokken was.

Soms heb je zelf in de loop van de tijd een bepaalde verklaring bedacht voor wat er is gebeurd. Tijdens een gesprek kan blijken dat de werkelijkheid anders was.

Misschien dacht je: Dit ging mis omdat ik iets verkeerd heb gedaan.

Terwijl de gynaecoloog of verloskundige juist kan uitleggen waarom een bepaalde beslissing noodzakelijk was.

Dat kan enorm helpen om je eigen verhaal beter te begrijpen.

Praat daarom met je partner, met de zorgverlener die bij je thuis komt of met degene die de bevalling heeft begeleid. Ook een kraamverzorgende of verpleegkundige die erbij was, kan soms helpen om bepaalde gebeurtenissen beter te plaatsen.

Wanneer de bevalling je blijft achtervolgen

Soms gaat het verder dan alleen nog wat vragen hebben.

Misschien merk je dat je regelmatig aan de bevalling terugdenkt. Of dat je er nachtmerries van hebt, steeds negatiever wordt of merkt dat je niet goed opknapt.

Dan is het belangrijk om daar niet alleen mee rond te blijven lopen.

Een coach of psycholoog kan helpen om je ervaring te verwerken. Er zijn ook professionals die gespecialiseerd zijn in traumatische bevallingservaringen.

Hulp zoeken betekent niet dat je je aanstelt. Een bevalling kan een enorme gebeurtenis zijn, lichamelijk én emotioneel. En als je merkt dat je er last van blijft houden, mag daar aandacht voor zijn.

De bevalling is voorbij, maar je krijgt geen vakantie

Na maanden zwangerschap en misschien een bevallingscursus, een bevalplan en allerlei voorbereidingen kan het voelen alsof de grote gebeurtenis eindelijk achter de rug is.

Maar eigenlijk begint er dan pas een compleet nieuwe fase.

Je krijgt geen vakantie na je bevalling.

Je gaat naar huis met een baby. Een baby die gevoed moet worden, die huilt, slaapt, wakker wordt en verzorgd moet worden. En ondertussen ben jij zelf nog aan het herstellen van de zwangerschap en bevalling.

De overgang naar het ouderschap is daarmee misschien wel de grootste verandering die je in korte tijd meemaakt.

De bevalling is een belangrijk onderdeel van die overgang, maar het verhaal stopt daar niet.

Je mag ook trots zijn op wat je hebt gedaan

En naast alle onzekerheid, pijn, spanning en onverwachte momenten is er ook iets anders dat veel vrouwen na hun bevalling vertellen.

Dat ze verbaasd zijn over hun eigen kracht.

Ik heb gewoon een kind op de wereld gezet.

Een kind met een eigen karakter, eigen reflexen en uiteindelijk een heel eigen persoonlijkheid.

Dat besef kan ontzettend bijzonder zijn. Misschien is de bevalling niet geworden zoals je vooraf had bedacht. Misschien was het zwaar, anders dan verwacht of zelfs een ervaring waar je nog mee worstelt.

Maar er is ook dat moment waarop je beseft: Dit is mijn baby. Dit kind is uit mij geboren.

Dat kan een mooie landing zijn in het ouderschap.

En hoe die landing eruitziet, is voor iedereen persoonlijk. Voor de één voelt het direct als iets overweldigend moois. Voor de ander duurt het langer voordat alle gebeurtenissen een plek hebben gekregen.

Maar uiteindelijk is de bevalling niet alleen het einde van de zwangerschap.

Het is ook het begin van een heel nieuw hoofdstuk: het leven met je baby en jouw groei in het ouderschap.

BabyManager staat voor je klaar

Heb je na het lezen van deze blog nog vragen aan onze kraamzorgprofessionals?
BabyManager staat 24 uur per dag voor je klaar in de app met betrouwbare informatie, praktische ondersteuning en deskundige begeleiding – voor jou en je kindje.

💜Wil je meer tips en begeleiding tijdens  je zwangerschap, kraamtijd of de eerste weken met je baby? Download de BabyManager app voor 24/7 ondersteuning van onze professionals.