Houden van je baby: gaat dat vanzelf?

Aflevering 1 “Belang van een band opbouwen met je baby?”

Een gezonde band met je baby opbouwen, wennen aan het ouderschap en omgaan met gevoelens die je misschien niet had verwacht.

Je kijkt er tijdens je zwangerschap misschien al maanden naar uit: eindelijk je baby ontmoeten. Je fantaseert over hoe je kindje eruit zal zien, hoe het zal voelen om je baby vast te houden en hoeveel liefde je zult ervaren. Misschien voel je die liefde nu al volop. Maar wat als dat verliefde gevoel niet meteen komt wanneer je baby geboren is? Betekent dat dan dat er iets niet goed gaat?

In deze aflevering van de BabyManager-podcast gaat Amanda van BabyManager hierover in gesprek met Anita, lactatiekundige bij Kraamzorg de Waarden. Samen bespreken ze de overgang naar het ouderschap, het opbouwen van een veilige band met je baby en de gevoelens en onzekerheden die daarbij kunnen komen kijken.

Want houden van je baby is iets heel bijzonders. Maar betekent dat ook dat het vanzelf gaat?

De overgang naar het ouderschap: een grote verandering

De meeste ouders kijken uit naar de komst van hun kindje. Tijdens de zwangerschap kun je al een sterke band voelen en overlopen van liefde voor het kleine mensje dat in je groeit. Toch is de overgang naar het ouderschap niet voor iedereen hetzelfde. En het is een veel grotere verandering dan je misschien vooraf beseft.

Eigenlijk begint die overgang al voordat je zwanger bent. Wanneer je een kinderwens hebt, ga je misschien fantaseren over hoe het zal zijn om een kind te krijgen. Je denkt na over de toekomst en maakt de keuze om ouder te willen worden. Dat heeft een enorme invloed op je leven.

Ook de weg naar de zwangerschap speelt een rol. Misschien ben je snel zwanger geraakt, maar het kan ook zijn dat je er lang op hebt moeten wachten of een intensief traject hebt doorlopen. Alles wat daaraan voorafgaat, kan invloed hebben op hoe je de zwangerschap beleeft en hoe je uiteindelijk het ouderschap instapt.

Vervolgens begint de zwangerschap zelf. Ook die ervaring verschilt van persoon tot persoon. Sommige vrouwen voelen zich negen maanden lang goed en genieten volop van het zwanger zijn. Anderen hebben veel last van lichamelijke ongemakken, zoals misselijkheid, vermoeidheid of andere klachten die de zwangerschap zwaar kunnen maken.

Het beeld dat je vooraf van een zwangerschap hebt, komt dus niet altijd overeen met de werkelijkheid. En die ervaringen kunnen allemaal meespelen in de manier waarop je je voorbereidt op de komst van je baby.

Je eigen jeugd speelt mee in hoe je ouder wordt

Wanneer je zelf ouder wordt, ga je soms anders naar je eigen jeugd kijken. Hoe ben je zelf opgevoed? Hoe was de sfeer thuis? Welke band had je met je ouders, broers en zussen? En hoe heb je de liefde, aandacht en veiligheid van je eigen gezin ervaren?

Dit soort vragen kunnen tijdens de zwangerschap of na de geboorte ineens veel belangrijker worden.

Misschien ontdek je dat je bepaalde dingen uit je eigen opvoeding graag wilt doorgeven aan je kind. Je wilt bijvoorbeeld dezelfde warmte en geborgenheid bieden die je zelf hebt ervaren. Maar het kan ook zijn dat je juist bepaalde patronen wilt doorbreken.

Je denkt misschien: Dat wil ik later anders doen. Of juist: Zo wil ik mijn eigen kind ook opvoeden.

Dat is heel begrijpelijk. Met de komst van je eerste kindje verandert immers ook jouw rol. Je wordt moeder of vader en gaat ineens op een andere manier naar jezelf, je partner en je familie kijken.

Je gaat samen een gezin vormen en ontdekt welke normen en waarden voor jullie belangrijk zijn. Soms sluiten jullie ideeën vanzelf op elkaar aan. Op andere momenten merk je dat jullie vanuit verschillende achtergronden naar opvoeden kijken.

Daarom kan het waardevol zijn om hier samen over te praten. Wat vinden jullie belangrijk in de opvoeding? Welke ervaringen uit jullie eigen jeugd willen jullie meenemen? En wat zouden jullie juist anders willen doen?

Door daar bewust bij stil te staan, leer je elkaar beter begrijpen en kun je samen nadenken over de manier waarop jullie je kindje willen begeleiden tijdens het opgroeien.

Een veilige hechting: de basis voor de ontwikkeling van je baby

Maar hoe bouw je nu eigenlijk een goede band met je kindje op?

Anita legt uit dat hechting draait om de emotionele band die een baby opbouwt met de mensen om zich heen. In de eerste periode zijn dat meestal de ouders of andere vaste verzorgers.

Een veilige hechting betekent dat een kindje zich veilig en geborgen voelt bij de mensen die voor hem of haar zorgen. Het leert dat het bij hen terechtkan wanneer het behoefte heeft aan troost, contact, voeding of bescherming.

Die veiligheid vormt een belangrijke basis voor de ontwikkeling van een kind. Vanuit een vertrouwde omgeving kan een baby de wereld steeds verder gaan ontdekken. Naarmate het kindje ouder wordt, helpt die veilige basis bij het ontwikkelen van zelfvertrouwen, zelfstandigheid en emotionele veerkracht.

Dat klinkt misschien als een grote verantwoordelijkheid voor ouders. En dat is het ook. Een pasgeboren baby is immers volledig afhankelijk van anderen. Het kindje kan nog niet zelf aangeven wat het precies nodig heeft en is voor verzorging, bescherming en nabijheid aangewezen op de mensen om zich heen.

Tegelijkertijd is het opbouwen van die band ook iets heel moois. Je hoeft niet vanaf de eerste dag alles te weten of perfect aan te voelen wat je baby nodig heeft. Je leert elkaar kennen en ontdekt gaandeweg hoe je kindje reageert, wat het prettig vindt en hoe je het kunt troosten.

Een veilige band groeit in het contact tussen jou en je baby. Dat contact begint al vanaf de geboorte, maar krijgt ook daarna iedere dag opnieuw de kans om zich verder te ontwikkelen.

Van de veilige baarmoeder naar een wereld vol nieuwe indrukken

Om te begrijpen waarom nabijheid zo belangrijk is voor een pasgeboren baby, helpt het om je te verplaatsen in het kindje zelf.

Negen maanden lang groeit je baby in de baarmoeder, een omgeving waarin alles op een heel andere manier verloopt dan buiten de buik. Het kindje krijgt voeding via de navelstreng, voelt de begrenzing van de baarmoeder wanneer het beweegt en wordt omringd door allerlei geluiden.

Het is er overigens niet stil. Je baby hoort bijvoorbeeld je hartslag en geluiden die ontstaan doordat je darmen voortdurend in beweging zijn. Geluiden van buitenaf komen gedempt binnen. Toch bevindt je kindje zich in een vertrouwde omgeving waarin het niet zelf hoeft te zorgen voor voeding, warmte of bescherming.

En dan komt de geboorte.

In korte tijd verandert er ontzettend veel. Je baby komt in aanraking met een andere temperatuur, fel licht, nieuwe geluiden en aanrakingen van buitenaf. Ook wordt het kindje blootgesteld aan micro-organismen uit de omgeving, waarop het immuunsysteem begint te reageren.

De overgang van de baarmoeder naar de buitenwereld is dus enorm. Waar je baby eerst volledig omgeven was door de vertrouwde omgeving van jouw lichaam, moet het zich nu aanpassen aan een wereld vol nieuwe prikkels.

Juist daarom is het eerste contact na de geboorte zo waardevol. Wanneer dat mogelijk is, kan je baby bij jou op de borst liggen. De warmte, je geur, je stem en het contact met je lichaam kunnen helpen om de overgang naar de buitenwereld te verzachten.

Je kindje kan op die manier dicht bij jou zijn en vanuit die geborgenheid voorzichtig kennismaken met de nieuwe omgeving.

De eerste momenten na de geboorte: je baby zoekt contact

De eerste momenten na de geboorte zijn bijzonder. Je ontmoet eindelijk het kindje waar je zo lang naar hebt uitgekeken. Maar ook voor je baby begint een compleet nieuwe fase.

Anita benadrukt dat een pasgeboren baby vanaf het begin contact zoekt. Het kindje heeft zijn ouders nodig en is aangewezen op hun nabijheid en verzorging. De eerste contacten vormen een begin van de band die jullie samen gaan opbouwen.

Dat betekent niet dat alles meteen vanzelf gaat. Het is een eerste kennismaking, waarin jullie allebei moeten wennen aan de nieuwe situatie.

Want terwijl je baby zich aanpast aan de buitenwereld, gebeurt er bij jou als ouder ook veel. Je wordt ineens moeder of vader. Je hebt een bevalling achter de rug, je lichaam moet herstellen en je krijgt de verantwoordelijkheid voor een klein mensje dat volledig van jou afhankelijk is.

Dat kan een overweldigend gevoel zijn. Misschien voel je direct een enorme liefde. Misschien ben je vooral moe, opgelucht dat de bevalling achter de rug is of nog aan het verwerken wat er allemaal is gebeurd.

En soms merk je dat je helemaal niet meteen dat verliefde gevoel ervaart waarop je had gehoopt.

Niet meteen verliefd op je baby: is dat normaal?

Tijdens haar werk ontmoet Anita veel moeders. Een van de vragen die ze stelt, is hoe zij op hun bevalling terugkijken. Hoe is het gegaan? Hoe hebben ze het ervaren?

Die vragen zijn belangrijk, omdat de bevalling invloed kan hebben op de manier waarop je de eerste momenten met je baby beleeft.

Misschien is de bevalling heel snel gegaan. Voor de omgeving lijkt dat soms prettig, maar voor de moeder kan het voelen alsof alles in een stroomversnelling is gebeurd. Er was nauwelijks tijd om te beseffen wat er gebeurde en ineens is daar een baby.

Je moet dan niet alleen lichamelijk herstellen, maar ook mentaal omschakelen. Je bent niet langer alleen zwanger: je hebt nu een kindje om voor te zorgen. Dat vraagt tijd om te verwerken en aan te wennen.

Ook wanneer een bevalling anders verloopt dan je had verwacht, kan dat invloed hebben op je eerste contact met je baby. Je kunt nog bezig zijn met de gebeurtenissen rondom de geboorte, waardoor er minder ruimte is om direct stil te staan bij wat je voelt.

Daarom is het belangrijk om te weten dat je niet automatisch op slag verliefd hoeft te zijn wanneer je baby op je borst wordt gelegd.

Sommige moeders ervaren dat overweldigende gevoel van liefde meteen. Dat kan heel mooi zijn. Maar andere moeders voelen op dat moment vooral opluchting: de bevalling is achter de rug. Ze kijken naar hun kindje en denken misschien: Wat bijzonder, er is echt een baby geboren.

Ze beseffen dat ze hard hebben gewerkt en moeten wennen aan alles wat er zojuist is gebeurd.

Dat is niet per definitie een teken dat de band met je baby niet goed zal groeien. De eerste reactie verschilt per persoon en wordt beïnvloed door allerlei omstandigheden, waaronder de bevalling, vermoeidheid en de grote verandering die je doormaakt.

De druk om direct moederliefde te voelen

Het beeld dat je vooraf hebt van het moederschap, kan behoorlijk verschillen van de werkelijkheid. Misschien heb je tijdens je zwangerschap vaak gedacht aan het moment waarop je je baby voor het eerst zou vasthouden. Je verwachtte dat je hart zou overlopen van liefde en dat je meteen zou weten wat je moest doen.

Wanneer dat gevoel uitblijft, kun je schrikken van je eigen reactie.

Je vraagt je misschien af: Waarom voel ik dit niet meteen? Hoort dit niet vanzelf te gaan? Wat zegt dit over mij als moeder?

Juist die gedachten kunnen onzekerheid veroorzaken. Je had je verheugd op de ontmoeting met je kindje en verwachtte misschien een heel specifiek gevoel. Wanneer de werkelijkheid anders is, kun je teleurgesteld raken in jezelf.

Daarom is het belangrijk om ruimte te geven aan de gevoelens die er op dat moment wél zijn. Je hoeft jezelf niet te dwingen om direct verliefd te zijn. Je mag moe zijn, overweldigd zijn, moeten wennen of nog niet goed weten wat je voelt.

Ouder worden is een grote verandering en het leren kennen van je baby kost tijd. De band tussen jullie krijgt niet alleen vorm tijdens die eerste ontmoeting, maar ook in de momenten die daarna volgen.

Juist door jezelf de ruimte te geven om te wennen aan je nieuwe rol, ontstaat er gelegenheid om stap voor stap te ontdekken wat het ouderschap voor jou betekent en hoe de band met je kindje zich ontwikkelt.

De bevalling verloopt anders dan je had gehoopt: wat doet dat met je gevoel?

Naast de onzekerheid en vermoeidheid na de geboorte, kan ook de bevalling zelf invloed hebben op hoe je je voelt en hoe je het eerste contact met je baby ervaart.

Anita vergelijkt een bevalling weleens met topsport. Je hebt een enorme lichamelijke prestatie geleverd, maar in plaats van dat je daarna rustig kunt bijkomen, begint er meteen een nieuwe fase. Je moet herstellen, wennen aan je baby en tegelijkertijd leren omgaan met de verantwoordelijkheid die het ouderschap met zich meebrengt.

Je lichaam is nog volop aan het herstellen en je hormonen veranderen. Misschien maak je je zorgen over je kindje, vraag je je af of je alles goed doet of ben je simpelweg uitgeput. Al die factoren kunnen invloed hebben op de ruimte die je op dat moment voelt om je baby te omarmen en van die eerste momenten te genieten.

Dat betekent niet dat je minder van je kindje zult gaan houden. Het laat vooral zien hoeveel er in korte tijd verandert en hoeveel je als nieuwe ouder te verwerken krijgt.

Je geboorteplan: verwachtingen en wensen rondom de bevalling

Tijdens de zwangerschap denken veel ouders na over de bevalling. Een geboorteplan kan daarbij helpen. Dit is meestal een document waarin je samen met je partner vastlegt wat jullie wensen en voorkeuren zijn voor de geboorte van jullie kindje.

Het is een manier om bewust stil te staan bij de bevalling en te bespreken wat voor jullie belangrijk is. Daarbij houd je rekening met je persoonlijke situatie. Een zwangerschap die zonder complicaties verloopt, biedt soms andere mogelijkheden dan een zwangerschap waarbij je om medische redenen in het ziekenhuis moet bevallen.

In een geboorteplan kun je bijvoorbeeld nadenken over de volgende vragen:

• Waar wil je bevallen: thuis, in een geboortecentrum of in het ziekenhuis?
• Hoe kijk je aan tegen pijnstilling en welke mogelijkheden wil je bespreken?
• Wie wil je graag bij de bevalling hebben en van wie verwacht je steun?
• Wil je je baby na de geboorte zelf aanpakken, of wil je dat je partner dit doet?
• Wat zijn je wensen rondom het doorknippen van de navelstreng?
• Wil je dat je baby na de geboorte zo veel mogelijk ongestoord bij je op de borst blijft liggen?
• Hoe belangrijk vind je huid-op-huidcontact direct na de geboorte?

Door deze onderwerpen vooraf te bespreken met je partner en je verloskundige, krijg je een beter beeld van wat je kunt verwachten. Je kunt vragen stellen, informatie verzamelen en samen afwegen welke keuzes bij jullie passen.

Een geboorteplan is echter geen garantie dat de bevalling precies zo verloopt als je voor ogen hebt. Het is vooral een hulpmiddel om je wensen kenbaar te maken en samen met de zorgverleners te bespreken hoe daar, waar mogelijk, rekening mee gehouden kan worden.

Wanneer de werkelijkheid anders is dan je verwachting

Stel dat je graag thuis wilt bevallen, zonder pijnstilling, en het liefst rustig in een bevalbad. Je hebt je daarop voorbereid en kijkt uit naar een ontspannen geboorte.

Wanneer de bevalling vervolgens verloopt zoals je had gehoopt, kun je daar met een heel positief gevoel op terugkijken. Misschien ervaar je trots, opluchting en verwondering wanneer je baby op je borst wordt gelegd. Je denkt: Het is gelukt. Daar is ons kindje.

Maar het kan ook anders gaan.

Misschien ontstaan er complicaties, verloopt de persfase anders dan verwacht of duurt deze langer dan je aankunt. Je moet alsnog naar het ziekenhuis, krijgt een infuus of hebt pijnstilling nodig. Soms blijkt uiteindelijk een keizersnede noodzakelijk.

Op zo'n moment moet je niet alleen omgaan met wat er lichamelijk gebeurt, maar ook met het loslaten van je oorspronkelijke verwachtingen. Je had de geboorte anders voorgesteld en moet je aanpassen aan een situatie waarop je je misschien niet had voorbereid.

Die omschakeling kan emotioneel ingrijpend zijn. Je kunt teleurgesteld zijn, verdriet voelen of tijd nodig hebben om te verwerken wat er is gebeurd. Dat kan ook doorwerken in hoe je de eerste momenten met je baby ervaart.

Het is belangrijk om daarbij niet te snel conclusies te trekken. Een bevalling die anders verloopt dan gepland, betekent niet automatisch dat de hechting moeilijker zal verlopen. Iedere bevalling en iedere ouder is anders. Wel kan het helpen om aandacht te hebben voor de manier waarop je de geboorte hebt beleefd en wat je nodig hebt om deze ervaring een plek te geven.

Je gehoord en betrokken voelen tijdens de bevalling

Volgens Anita is er bij het verwerken van een bevalling nog iets heel belangrijks: de manier waarop je tijdens de geboorte bent begeleid.

Ook wanneer medische interventies noodzakelijk zijn, maakt het uit of je als ouder begrijpt wat er gebeurt en betrokken wordt bij de beslissingen.

Stel dat je weeën onvoldoende krachtig zijn en de zorgverlener voorstelt om een infuus toe te dienen om de bevalling te bevorderen. Wanneer je uitleg krijgt over de reden, weet wat er gaat gebeuren en de gelegenheid krijgt om vragen te stellen, kun je de situatie mogelijk beter begrijpen en verwerken.

Dat is anders wanneer er allerlei handelingen plaatsvinden zonder dat je goed begrijpt waarom. Je kunt dan het gevoel krijgen dat er over je wordt beslist in plaats van dat je zelf onderdeel bent van het proces.

Juist tijdens zo'n kwetsbaar moment is het belangrijk dat ouders zich gehoord en serieus genomen voelen. Goede begeleiding betekent niet alleen dat er medisch passende zorg wordt verleend, maar ook dat er aandacht is voor de beleving en behoeften van de ouders.

Een geboorteplan kan helpen om vooraf duidelijk te maken wat je belangrijk vindt. Maar ook wanneer de situatie onverwacht verandert, blijft het waardevol dat zorgverleners uitleg geven en je zo veel mogelijk meenemen in de keuzes die worden gemaakt.

Na de bevalling kun je samen met je partner terugkijken op wat er is gebeurd. Je partner heeft de geboorte vaak vanuit een ander perspectief meegemaakt en kan je helpen herinneren hoe bepaalde momenten zijn verlopen. Ook een gesprek met de verloskundige of andere zorgverlener die bij de bevalling aanwezig was, kan helpen om vragen te beantwoorden en je ervaring beter te begrijpen.

Gun jezelf de tijd die je daarvoor nodig hebt. Je hoeft niet direct na de geboorte alles verwerkt te hebben.

Het gouden uur: de eerste kennismaking met je baby

Hoe de bevalling ook is verlopen, het eerste contact tussen jou en je baby kan een waardevol begin zijn van jullie band. Wanneer het met jou en je kindje goed gaat en je baby bij je kan blijven, is huid-op-huidcontact een mooie manier om samen kennis te maken.

De eerste één à twee uur na de geboorte worden vaak het gouden uur genoemd. Het is een bijzondere periode waarin een pasgeboren baby de kans krijgt om rustig bij de ouder te liggen en zich aan te passen aan het leven buiten de baarmoeder.

Direct na de geboorte wordt gekeken naar de conditie van je baby. Een van de controles is de Apgar-score, waarmee zorgverleners op vaste momenten beoordelen hoe het met je kindje gaat. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de ademhaling, hartslag, spierspanning, reflexen en kleur.

Als de situatie het toelaat, kan je baby vervolgens bij je op de borst liggen. Na de eerste krachtige huil, die helpt om de longen te ontplooien, kan het kindje langzaam tot rust komen.

Voor jou kan het een overweldigend moment zijn. Je hebt je baby eindelijk ontmoet en probeert misschien te bevatten dat het kleine mensje waar je maanden naar hebt uitgekeken nu echt bij je ligt.

Voor je baby is jouw borst een vertrouwde plek. Je kindje voelt je warmte, hoort je stem en ervaart de nabijheid van je lichaam. Dat kan helpen om na de grote overgang van de geboorte tot rust te komen.

Je baby maakt op zijn eigen manier kennis met jou

Een pasgeboren baby kan in die eerste periode verrassend alert zijn. Wanneer het kindje rustig op de borst ligt, kan het de oogjes langzaam openen en de omgeving voorzichtig verkennen.

Het zicht is nog beperkt en gezichten zijn van dichtbij beter te zien dan op grotere afstand. Het gehoor is daarentegen al goed ontwikkeld. Je baby heeft jouw stem tijdens de zwangerschap al gehoord en kan die stem na de geboorte herkennen.

Daarom is het mooi om rustig tegen je kindje te praten. Je hoeft niets bijzonders te zeggen. Je stem, je nabijheid en de manier waarop je op je baby reageert, zijn al waardevol.

Ook je partner kan hierbij een belangrijke rol spelen. Wanneer die tegen de baby praat, kan het kindje kennismaken met een stem die eveneens een vertrouwd onderdeel van het gezin zal worden.

In dit eerste contact reageren ouders op hun baby en krijgt de baby de gelegenheid om op zijn eigen tempo te reageren op de mensen om zich heen. Het is geen moment waarop je iets moet presteren. Het gaat erom dat jullie de ruimte krijgen om elkaar te leren kennen.

Het gouden uur kan zo een mooie start vormen van de hechting. Maar ook als direct huid-op-huidcontact om medische redenen niet mogelijk is, betekent dat niet dat je geen veilige band kunt opbouwen. Er komen nog veel momenten waarop je nabijheid, aandacht en verzorging kunt bieden.

Waarom nabijheid zo belangrijk is voor je baby

Een baby is vanaf de geboorte afhankelijk van de mensen die voor hem of haar zorgen. Ouders bieden niet alleen voeding en lichamelijke verzorging, maar zijn ook degenen bij wie een kindje troost, warmte en bescherming kan vinden.

In de eerste periode draait het daarom nog niet zozeer om opvoeden in de traditionele betekenis van het woord. Je bent vooral bezig met het begeleiden en verzorgen van je baby. Je leert de signalen van je kindje herkennen en ontdekt hoe je kunt reageren wanneer het honger heeft, moe is, behoefte heeft aan contact of overstuur raakt.

Een van de belangrijkste basisbehoeften van een baby is nabijheid. Je kindje wil graag dicht bij jou zijn, jouw warmte voelen en jouw stem horen.

Huid-op-huidcontact kan daarbij een belangrijke rol spelen. Wanneer je baby met alleen een luier op je blote borst ligt, is er direct contact tussen jullie lichamen. Uiteraard is het belangrijk dat je baby daarbij veilig ligt en warm genoeg blijft.

Tijdens huid-op-huidcontact spelen ook hormonen een rol, waaronder oxytocine. Dit hormoon wordt vaak het knuffelhormoon genoemd en is betrokken bij sociale verbondenheid en het opbouwen van relaties.

Oxytocine speelt een rol bij verschillende processen rondom de geboorte en borstvoeding. Ook aanraking en warm, liefdevol contact kunnen bijdragen aan de afgifte ervan.

Denk maar eens aan wat een knuffel met je kan doen wanneer je verdrietig bent. Misschien voel je je getroost, gesteund of begrepen. Een knuffel kan je het gevoel geven dat je er niet alleen voor staat en dat iemand om je geeft.

Voor een baby is lichamelijke nabijheid eveneens belangrijk. Je kindje kan nog niet met woorden vertellen wat het nodig heeft, maar laat dit op andere manieren zien. Door te huilen, te bewegen, geluidjes te maken of juist rustig te worden wanneer je het vasthoudt, geeft je baby signalen waarop je kunt reageren.

Door die signalen steeds beter te leren herkennen, ontdek je stap voor stap hoe je je kindje kunt ondersteunen en troosten.

Die ervaringen van nabijheid, verzorging en contact helpen je baby om de wereld vanuit een veilige basis te ontdekken. En die basis blijft belangrijk wanneer je kindje groter wordt en steeds meer zelf gaat ontdekken.

Een veilige basis: je baby mag zijn wie hij is

Wanneer je baby ouder wordt, verandert ook de manier waarop hij de wereld ontdekt. In het begin zijn de ouders meestal de belangrijkste vertrouwenspersonen. Vanuit die veilige basis kan een kindje steeds verder op ontdekking gaan.

Stel je bijvoorbeeld voor dat je baby straks een dreumes of peuter is. Je kindje speelt in een nieuwe omgeving, ontmoet andere mensen of probeert iets wat best spannend is. Wanneer het moe wordt of zich onzeker voelt, zoekt het misschien weer even jouw nabijheid. Het komt naar je toe voor een knuffel, kruipt op schoot of zoekt met de ogen naar jou.

Vanuit die vertrouwde plek kan je kindje daarna weer verder ontdekken. Het weet immers: als ik het spannend vind, kan ik terug naar mijn ouder. Die is er voor mij.

Naarmate je kind groter wordt, kunnen ook andere mensen een belangrijke vertrouwensband opbouwen. Denk aan opa en oma, andere familieleden of vaste verzorgers. Toch vormen de ouders in de eerste levensfase doorgaans de belangrijkste basis van waaruit een kind relaties met anderen leert aangaan.

Een veilige hechting gaat daarmee over veel meer dan alleen troost bieden wanneer je baby huilt. Het gaat om het gevoel dat je kindje er mag zijn, met alle emoties en behoeften die daarbij horen.

Je kindje hoeft niet altijd blij te zijn

Een belangrijk onderdeel van een veilige band is dat je baby mag laten zien wat hij voelt. Ook wanneer hij huilt, onrustig is, moeilijk in slaap komt of een lastige dag heeft.

Als ouder hoef je niet ieder moment op te lossen of ervoor te zorgen dat je kindje altijd tevreden is. Je mag proberen te begrijpen wat je baby nodig heeft en laten merken dat je er bent. Soms lukt het om je kindje snel te troosten. Op andere momenten blijft het huilen, terwijl je alles probeert wat je kunt bedenken.

Dat betekent niet dat je tekortschiet als ouder.

Het gaat erom dat je baby in het contact met jou steeds opnieuw mag ervaren dat zijn behoeften en gevoelens ertoe doen. Ook als hij verdrietig is, boos lijkt of niet lekker in zijn vel zit, blijft hij welkom.

Anita trekt daarbij een mooie vergelijking met het volwassen leven. Hoe waardevol is het wanneer je zelf iemand hebt bij wie je niet altijd vrolijk hoeft te zijn? Iemand bij wie je een slechte dag mag hebben, je verdriet kunt delen en niet voortdurend hoeft uit te leggen waarom je je voelt zoals je je voelt.

Je hoeft geen masker op te zetten of te doen alsof alles goed gaat. Je mag gewoon jezelf zijn.

Dat gevoel van acceptatie en veiligheid is ook voor een kind belangrijk. Wanneer je kindje thuis mag ervaren dat het er mag zijn, ongeacht zijn emoties of gedrag, leg je een waardevolle basis voor de verdere ontwikkeling.

Natuurlijk betekent dit niet dat je als ouder nooit grenzen stelt. Het betekent wel dat je onderscheid kunt maken tussen het gedrag van je kind en de liefde en veiligheid die je het blijft bieden.

Een veilige hechting betekent niet dat je baby nooit huilt, maar dat je kindje mag ervaren dat het er niet alleen voor staat.

De natuurlijke aantrekkingskracht van een baby

Gelukkig hoef je als ouder niet alles bewust te bedenken. Een baby heeft van nature eigenschappen die uitnodigen tot contact.

Denk maar eens aan een klein neusje, bolle wangetjes, kleine handjes en teentjes of zachte haartjes. Veel mensen vinden baby's van nature schattig en voelen de neiging om naar ze te kijken, ze vast te houden of voorzichtig te knuffelen.

Ook de geur van een baby, de kleine geluidjes en bewegingen kunnen ervoor zorgen dat je graag dicht bij je kindje bent. Misschien betrap je jezelf er regelmatig op dat je naar je baby kijkt en denkt: Wat ben je toch mooi. Wat ben je toch lief.

Die aantrekkingskracht kan helpen om het contact tussen ouder en kind op gang te brengen en te versterken. Je kijkt naar je kindje, reageert op wat het doet en zoekt vanzelf momenten van nabijheid.

Dat kan ook een rol spelen wanneer je niet direct na de geboorte dat overweldigende verliefde gevoel ervaart. De band hoeft niet in één moment volledig aanwezig te zijn. Er zijn daarna nog talloze mogelijkheden om elkaar te leren kennen en verbondenheid te ervaren.

Misschien merk je dat je steeds meer geniet van het vasthouden van je baby. Of je ontdekt hoe fijn het is wanneer je kindje rustig wordt bij het horen van je stem. Kleine momenten kunnen geleidelijk een steeds grotere betekenis krijgen.

Een band opbouwen begint met elkaar leren kennen

Het opbouwen van een band met je baby hoeft geen ingewikkeld stappenplan te zijn. Nabijheid, aandacht en reageren op de signalen van je kindje vormen een belangrijk begin.

Tegelijkertijd is het goed om te onthouden dat ieder gezin anders is. De ene ouder voelt zich vanaf het eerste moment verbonden met de baby, terwijl de ander meer tijd nodig heeft. De ene baby zoekt veel lichamelijk contact, terwijl een andere baby anders reageert op prikkels en aanrakingen.

Je hoeft jezelf daarom niet voortdurend te vergelijken met andere ouders of met het beeld dat je vooraf van het ouderschap had.

Geef jezelf en je kindje de tijd om aan elkaar te wennen. Probeer te ontdekken wat voor jullie prettig voelt en wees mild voor jezelf wanneer het niet meteen gaat zoals je had gehoopt.

Merk je dat je langdurig moeite hebt om je verbonden te voelen met je baby, dat je veel verdriet ervaart of dat je je zorgen maakt over je gevoelens? Bespreek dit dan met iemand bij wie je je veilig voelt, zoals je verloskundige, huisarts of kraamzorgprofessional. Je hoeft daar niet alleen mee rond te lopen.

In de volgende aflevering van de BabyManager-podcast gaat Anita verder in op de vraag hoe je de band met je kindje kunt helpen opbouwen. Daarbij kijken we ook naar de periode vóór de geboorte: want al tijdens de zwangerschap kun je bewust stilstaan bij het contact met je baby en de start van jullie gezamenlijke leven.

Heb je vragen of maak je je zorgen over het gedrag van je baby?

De BabyManager-professionals staan voor je klaar om met je mee te denken, ook ’s avonds en ‘s nachts wanneer het allemaal even teveel lijkt.

Wil je meer tips en begeleiding tijdens de eerste weken met je baby? Download de BabyManager app voor 24/7 ondersteuning van onze professionals.