De bevalling – stap voor stap: de actieve fase uitgelegd

Aflevering 5 “De actieve fase"

In de BabyManager Podcast delen experts van de BabyManager App hun kennis en ervaring, zodat jij je goed voorbereid voelt op alles rondom zwangerschap, bevalling en de kraamtijd. In deze serie staat de bevalling centraal. Wat gebeurt er in je lichaam, wat kun je voelen en hoe verloopt het proces bij de meeste vrouwen?

In dit eerste deel zoomen we in op de actieve fase van de bevalling: het moment waarop de weeën echt doorzetten en je lichaam volop aan het werk is om je baby geboren te laten worden.

Van latente fase naar actieve fase

In een eerdere aflevering is uitgebreid gesproken over de latente fase: de start van de bevalling. In deze fase worden harde buiken geleidelijk actiever en gaan ze over in weeën die steeds wat pijnlijker worden. Veel vrouwen zijn in deze fase nog relatief alert en aanspreekbaar.

De overgang naar de actieve fase herken je vaak doordat:

• de hele buik meedoet tijdens een wee
• de weeën duidelijk pijnlijker worden
• de samentrekkingen krachtiger en regelmatiger aanvoelen

Dit is het moment waarop de bevalling écht op gang komt.

Wat gebeurt er in de actieve fase?

Tijdens de actieve fase begint de ontsluiting serieus te vorderen. De baarmoederhals wordt volledig week en opent zich van 0 tot ongeveer 10 centimeter, zodat je baby er uiteindelijk doorheen kan.

Bij veel vrouwen loopt het eerste deel van de actieve fase nog een beetje samen met de latente fase. Gemiddeld gesproken spreken we pas echt van de actieve fase rond 3 à 4 centimeter ontsluiting. Vanaf dat moment:

• komen de weeën gemiddeld elke 5 minuten (soms vaker)
• duren ze minimaal een minuut
• hebben ze een duidelijk begin en einde

Niet iedere bevalling verloopt hetzelfde. Sommige vrouwen bevallen heel snel en ervaren deze fases minder afzonderlijk; voor hen voelt het als één lange, intensieve fase. In deze uitleg gaan we uit van een gemiddelde bevalling, die ongeveer een dag kan duren.

Hormonen: oxytocine en endorfine aan het werk

In de actieve fase verandert er ook mentaal veel. Waar je in het begin nog alert bent, zie je bij veel vrouwen dat die alertheid langzaam afneemt. Dit heeft alles te maken met hormonen.

• Oxytocine zorgt ervoor dat de baarmoederspier krachtig samentrekt. Dit hormoon piekt tijdens een wee en is verantwoordelijk voor de intensiteit en pijn die je kunt voelen.
• Na de wee neemt endorfine het over. Dit is een lichaamseigen stofje dat je rustiger maakt en zelfs een wat suf gevoel kan geven.

Wanneer endorfines in hoge mate aanwezig zijn – wat bij een bevalling vaak het geval is – kom je in wat veel vrouwen omschrijven als “de bubbel”. Je bent meer in jezelf gekeerd, minder bewust van wat er om je heen gebeurt en minder gevoelig voor prikkels van buitenaf.

De functie van die ‘bubbel’

Die bubbel is er niet voor niets. Het is een belangrijk onderdeel van een goed verlopende bevalling:

• Endorfine helpt je lichaam te ontspannen tussen de weeën door
• Ontspanning is nodig om de ontsluiting te laten vorderen
• Minder prikkels betekent minder adrenaline

Stress en adrenaline kunnen dit proces juist verstoren. Vrouwen die veel stress ervaren, blijven vaak alerter en hebben meer moeite om in die ontspannen, endorfine-gedreven staat te komen.

Pijnbeleving en stromingen zoals hypnobirthing

De mate waarin je in die endorfinestaat komt, heeft invloed op hoe je pijn ervaart. Er bestaan verschillende stromingen rondom bevallen, zoals hypnobirthing, die gericht zijn op diepe ontspanning en zelfhypnose.

Het doel hiervan is niet zozeer ‘pijnvrij bevallen’, maar het stimuleren van endorfine, zodat je beter met de weeën kunt omgaan. De claim dat een bevalling volledig pijnloos kan zijn, is voor veel vrouwen niet realistisch. Het is belangrijk om hier genuanceerd naar te kijken, omdat te hoge verwachtingen achteraf ook een gevoel van falen kunnen geven.

Zie hypnobirthing en vergelijkbare technieken vooral als hulpmiddelen om:

• rust te vinden tussen de weeën
• prikkels te verminderen
• optimaal gebruik te maken van je eigen hormonen

Het belang van rust en ontspanning

Tijdens een bevalling kan elke prikkel invloed hebben: licht, geluid, geur of onrust in de ruimte. Daarom is het belangrijk om – thuis of in het ziekenhuis – een omgeving te creëren waarin jij je veilig en ontspannen voelt.

Ontspanning betekent niet dat je geen pijn voelt, maar wel dat je:

• beter kunt herstellen tussen de weeën
• je lichaam de kans geeft om te openen
• energie spaart voor het verdere verloop van de bevalling

De pauzes tussen de weeën zijn minstens zo belangrijk als de weeën zelf.

Wat doen weeën eigenlijk in je lichaam?

Weeën zorgen voor een samentrekking van de baarmoederspier, die van boven naar beneden beweegt. Hierdoor ontstaat druk op de baarmoedermond, waardoor deze zich opent. Een veelgebruikte vergelijking is een ballon met een balletje erin: door van boven te duwen, zakt het balletje steeds verder naar beneden en wordt de opening groter.

Belangrijk om te onthouden:

• de wee zorgt voor de beweging naar beneden
• de ontspanning tussen de weeën zorgt voor het openen van de baarmoedermond

Beide zijn essentieel om je baby geboren te laten worden.

Praktisch: wanneer betrek je de kraamzorg?

Tijdens de actieve fase ben je zelf meestal niet meer bezig met praktische zaken zoals bellen. Daarom is voorbereiding belangrijk.

• Geef je verloskundige vooraf door welke kraamzorgorganisatie je hebt
• Zorg dat het telefoonnummer klaarligt
• Heb je een zelfstandige kraamverzorgende (ZZP’er), licht haar dan alvast in zodra de bevalling begint

Meestal spreken verloskundigen af dat de kraamzorg aanwezig is wanneer de actieve fase overgaat in de transitiefase, vaak rond 7–8 centimeter ontsluiting. De exacte timing verschilt per verloskundige en per situatie, en hierover maak je samen vooraf afspraken.

Het juiste moment om de kraamzorg in te schakelen

Rond 7 à 8 centimeter ontsluiting komt meestal het moment waarop de actieve fase overgaat in de transitiefase. Dit is voor veel verloskundigen het punt waarop zij graag hebben dat de kraamverzorgende aanwezig is. Zeker wanneer de kraamzorg wat reistijd heeft, is het prettig om hier niet te laat mee te zijn.

Omdat jij zelf tijdens de actieve fase volledig gefocust bent op je bevalling, is het belangrijk dat:

• vooraf duidelijk is wie de kraamzorg belt
• de telefoonnummers klaarliggen
• hierover duidelijke afspraken zijn gemaakt met je verloskundige

Zo hoef jij je hier op dat moment geen zorgen over te maken en kan iedereen op tijd aanwezig zijn om je te ondersteunen.

Samenwerking tijdens de bevalling

Vanaf dit punt in de bevalling wordt de samenwerking tussen jou, je verloskundige en de kraamverzorgende steeds belangrijker. Iedereen heeft zijn eigen rol, met als gezamenlijk doel: jou zo goed mogelijk begeleiden en ondersteunen richting de geboorte van je baby.

De exacte rolverdeling en hoe die begeleiding eruitziet, verschilt per situatie en per bevalling. Dit wordt altijd afgestemd op jouw wensen, het verloop van de bevalling en wat er op dat moment nodig is.

Tot slot

De actieve fase van de bevalling is een intensieve, maar ook heel functionele fase. Je lichaam werkt stap voor stap toe naar de geboorte van je kindje, geholpen door krachtige weeën, waardevolle rustmomenten en een verfijnd samenspel van hormonen. Goede voorbereiding, een prikkelarme omgeving en heldere afspraken met je zorgverleners kunnen hierbij een groot verschil maken.

In de volgende fase van de bevalling verschuift de focus verder en verandert ook de rol van de verloskundige. Daarover lees en hoor je meer in het vervolg van deze serie van BabyManager. 

💜Wil je meer tips en begeleiding rondom de bevalliing en de eerste weken met je baby? Download de BabyManager app voor 24/7 ondersteuning van onze professionals.