Hoe Start Borstvoeding? De melkbehoefte van je baby in de eerste dagen

Aflevering 3 “Hoeveel voedingen en groei van je baby"

Wanneer je baby geboren wordt, begint er een bijzondere periode waarin jullie samen leren hoe borstvoeding werkt. Veel ouders vragen zich af of hun baby wel genoeg melk binnenkrijgt. Dat is begrijpelijk, want de hoeveelheden die een pasgeborene drinkt zijn verrassend klein.

Een kleine maag, grote ontwikkeling

Tijdens het zogenaamde gouden uur na de geboorte wordt vaak gestart met de eerste voeding. In deze eerste uren en dagen heeft je baby slechts kleine hoeveelheden melk nodig. De maag van een pasgeborene is op dag één ongeveer zo groot als een kers. Daarom zijn enkele theelepeltjes colostrum per voeding meestal al voldoende.

Het is dus niet nodig om grote hoeveelheden melk aan te bieden. Sterker nog: een pasgeboren baby zou een grote hoeveelheid, zoals 80 milliliter, vaak nog helemaal niet kunnen verwerken.

Waarom voedingen zo vaak voorkomen

Omdat de maaginhoud nog klein is, wil een baby in de eerste dagen vaak drinken. Dit frequente voeden heeft twee belangrijke functies:

• Het voorziet de baby van voldoende voeding.
• Het stimuleert de melkproductie van de moeder.

Onder invloed van hormonen én het regelmatige drinken van de baby neemt de melkproductie geleidelijk toe. Tegelijkertijd groeit de maagcapaciteit van de baby mee. Iedere dag kan de baby iets meer melk verwerken.

Waar een baby op de eerste dag slechts kleine theelepeltjes drinkt, kan dit op dag twee al oplopen naar ongeveer 20 tot 30 milliliter per voeding. Vervolgens groeit de behoefte verder mee met het gewicht en de ontwikkeling van het kindje.

Rond dag vijf of zes merken veel ouders dat hun baby duidelijk meer wil drinken. Dat is een normaal onderdeel van de overgang naar een goed op gang gekomen melkproductie.

Effectief drinken herkennen

Niet alleen de hoeveelheid melk is belangrijk, maar ook de manier waarop een baby drinkt. Zorgvuldige begeleiding bij het aanleggen speelt hierbij een grote rol.

Een baby die goed is aangelegd, neemt niet alleen de tepel maar ook een groot deel van de tepelhof in de mond. Vervolgens gebruikt hij een effectieve zuigtechniek waarbij zuigen, slikken en ademen goed op elkaar zijn afgestemd.

Een typisch patroon van effectief drinken ziet er als volgt uit:

• Zuigen
• Slikken
• Ademen
• Opnieuw zuigen

Vaak hoor je daarbij duidelijke slikgeluiden. Dit geeft aan dat de melk daadwerkelijk wordt doorgeslikt en in het maagje terechtkomt.

Voor jonge baby's is deze coördinatie nog een uitdaging. Naarmate ze ouder worden, verloopt dit meestal steeds gemakkelijker en efficiënter.

Voedingssignalen: wacht niet op huilen

Veel ouders denken dat een baby pas honger heeft wanneer hij huilt. In werkelijkheid zijn er vaak al veel eerder signalen zichtbaar.

Vroege voedingssignalen kunnen zijn:

• Onrustig worden
• Hoofdje draaien
• Zoekbewegingen maken
• Op handjes sabbelen
• Meer wakker worden

Dit zijn signalen dat je baby zich voorbereidt op een voeding. Door op deze momenten aan te leggen, is de kans vaak groter dat je baby rustig en effectief drinkt.

Soms wordt hierbij ook gesproken over de zogenaamde Dunstan Babytaal, waarbij bepaalde geluiden van baby's gekoppeld worden aan specifieke behoeften, zoals honger.

Aanleggen hoort geen pijn te doen

Een goede aanlegtechniek is niet alleen belangrijk voor de melkoverdracht, maar ook voor het comfort van de moeder.

Wanneer een baby diep genoeg aan de borst drinkt, mag je het trekken of zuigen voelen, maar hevige pijn hoort er niet bij. Ervaar je veel pijn tijdens het voeden, dan is het verstandig om de aanlegtechniek opnieuw te laten beoordelen.

Wat gebeurt er tijdens een voeding?

Veel baby's beginnen een voeding met snelle zuigbewegingen. Daarmee stimuleren ze de toeschietreflex, waardoor de melk gaat stromen.

Na deze eerste fase verandert het drinkpatroon vaak. Je hoort dan steeds duidelijker slikken terwijl de baby rustig door blijft drinken.

De eerste zeven tot tien minuten drinken veel baby's zeer actief. Daarna kunnen er langere pauzes tussen de slokken ontstaan. Dat betekent niet automatisch dat de voeding voorbij is.

Wanneer een baby wat slaperig wordt, kun je soms voorzichtig stimuleren door:

• De handpalm zachtjes te masseren.
• Licht contact te maken met de voetjes.
• Borstcompressie toe te passen zodat de melkstroom iets toeneemt.

Deze extra melkstroom kan voor sommige baby's net voldoende motivatie zijn om weer actief verder te drinken.

De tweede borst aanbieden

Op een bepaald moment stopt de baby meestal vanzelf met drinken aan de eerste borst. Dat kan op verschillende manieren gebeuren:

• De baby laat zelf los.
• Hij draait zijn hoofd weg.
• Hij valt in slaap.

Na de eerste borst kan het helpen om je baby even rechtop te houden en eventueel de luier te verschonen. Veel baby's worden hierdoor weer wat alerter.

Daarnaast stimuleert drinken aan de borst ook de darmactiviteit. Het is daarom heel normaal dat baby's tijdens of vlak na een voeding poepen.

Na het verschonen kun je de tweede borst aanbieden. Hoeveel een baby hier drinkt, verschilt sterk per voeding.

Sommige baby's drinken nog maar enkele minuten. Andere baby's drinken opnieuw uitgebreid. Beide situaties kunnen volledig normaal zijn.

De baby bepaalt hierbij grotendeels zelf hoeveel hij nodig heeft.

Voeden op verzoek: wat betekent dat precies?

Wanneer borstvoeding goed verloopt, spreken we vaak van voeden op verzoek. Daarbij volgt de ouder zoveel mogelijk de signalen van de baby.

Toch betekent dit niet dat je onbeperkt wacht totdat je baby zich meldt.

Bij jonge pasgeborenen zien we namelijk graag dat er ongeveer iedere twee tot drieënhalf uur een voeding plaatsvindt. Sommige baby's slapen namelijk zo diep dat ze hun eigen hongersignalen nog niet goed laten zien.

Een praktische richtlijn is om de tijd te tellen vanaf het begin van de voeding. Heeft je baby zich na ongeveer drieënhalf uur nog niet gemeld, dan kan het verstandig zijn om hem voorzichtig wakker te maken voor een volgende voeding.

Daarmee ondersteun je zowel:

• De groei van je baby.
• De opbouw van de melkproductie.
• Het aanleren van een goed voedingsritme.

In sommige situaties kan deze richtlijn worden aangepast, bijvoorbeeld wanneer een baby extra klein is, moeite heeft met groeien of medische begeleiding nodig heeft.

Wanneer maak je een slapende baby wakker voor een voeding?

Hoewel voeden op verzoek het uitgangspunt is, zijn er situaties waarin het belangrijk is om een baby actief wakker te maken voor een voeding. Zeker in de eerste levensdagen kan een baby soms zo diep slapen dat hij zijn hongersignalen niet goed laat zien.

Wanneer een baby te lang zonder voeding blijft, kan hij steeds minder energie krijgen om effectief te drinken. Juist daarom wordt bij jonge baby's vaak geadviseerd om niet langer dan ongeveer drieënhalf uur tussen de voedingen te laten zitten, tenzij anders afgesproken met een zorgverlener.

Door je baby op tijd wakker te maken, help je hem voldoende energie te behouden om goed aan de borst te drinken en ondersteun je tegelijkertijd de opbouw van de melkproductie.

Hoe weet je of je baby voldoende melk binnenkrijgt?

Veel ouders kijken vooral naar hoe lang een baby drinkt, maar er zijn meerdere signalen die samen een betrouwbaar beeld geven van de melkintake.

Zorgverleners letten onder andere op:

• Het drinkgedrag van de baby.
• Het aantal voedingen per etmaal.
• De plasluiers.
• De ontlasting.
• De tevredenheid van de baby na een voeding.
• De groei en gewichtstoename.

Een gezonde pasgeborene drinkt doorgaans minimaal zeven tot acht keer per 24 uur. Daarnaast komen in de avonduren vaak zogenaamde clustervoedingen voor, waarbij een baby meerdere keren kort achter elkaar wil drinken.

Plasluiers als belangrijke graadmeter

Vanaf ongeveer dag vier of vijf mag je duidelijk merken dat de plasluiers voller worden.

Kenmerken van voldoende urineproductie zijn:

• Minimaal zes goed natte luiers per 24 uur.
• Heldere of vrijwel kleurloze urine.
• Duidelijk zwaardere en doordrenkte luiers.

In de eerste dagen kan de urine nog wat geconcentreerder en geler zijn. Naarmate de melkproductie toeneemt en de baby meer melk binnenkrijgt, wordt de urine doorgaans lichter van kleur.

Van meconium naar borstvoedingsontlasting

Ook de ontlasting vertelt veel over hoe het voeden verloopt.

Dag 1 en 2: meconium

Iedere pasgeborene produceert in de eerste dagen meconium. Dit is:

• Zwart van kleur.
• Teerachtig van structuur.
• Geurloos.
• Vaak in relatief grote hoeveelheden aanwezig.

Overgangsontlasting

Wanneer de melkproductie op gang komt, veranderen ook de ontlasting en de darmwerking van de baby.

Deze overgangsontlasting is vaak:

• Groenbruin of bruin van kleur.
• Dunner van structuur.
• Sterker van geur.

Dit is een normale tussenfase waarin de darmen zich aanpassen aan de moedermelk.

Borstvoedingsontlasting

Vanaf ongeveer dag vijf tot zes verwachten zorgverleners dat de ontlasting verandert naar de typische borstvoedingsontlasting.

Deze herken je aan:

• Een mosterd- of kerriegele kleur.
• Een dunne tot zalfachtige structuur.
• Kleine korreltjes of stukjes.
• Regelmatig voorkomende zogenaamde “spuitluiers”.

Het is heel normaal dat een baby die volledig borstvoeding krijgt twee tot vijf keer per dag ontlasting heeft.

Een tevreden baby na de voeding

Naast alle meetbare signalen is ook het gedrag van je baby belangrijk.

Na een goede voeding zie je vaak dat een baby:

• Ontspant.
• Zijn handjes opent.
• Rustig en tevreden oogt.
• Slaperig wordt.
• Graag tegen zijn ouder aan ligt.

Veel lactatiekundigen, kraamverzorgenden en verpleegkundigen adviseren om je baby na een voeding nog ongeveer twintig minuten rechtop of tegen je aan te houden.

Dit heeft meerdere voordelen:

• De voeding kan rustig verwerkt worden.
• Eventuele lucht kan gemakkelijker ontsnappen.
• De kans op terugstromen van melk wordt kleiner.

Naarmate baby's ouder worden en meer melk drinken, wordt dit extra relevant. Waar een baby op dag één slechts enkele theelepeltjes drinkt, kan een gezonde baby van ongeveer 3.500 gram rond dag zes tot acht al 80 tot 100 milliliter per voeding drinken.

Wanneer een baby direct na een voeding plat op zijn rug wordt gelegd, kan melk soms teruglopen in de slokdarm. Door je baby eerst even rechtop tegen je aan te houden, kan dit ongemak vaak worden verminderd.

Gewichtsverlies en groei in de eerste week

Vrijwel alle baby's verliezen in de eerste dagen na de geboorte wat gewicht. Dit is normaal en hoort bij de overgang naar zelfstandig drinken.

Zorgverleners volgen daarom nauwkeurig de groeicurve.

Globaal wordt vaak het volgende patroon gezien:

• Dag 1: geboortegewicht.
• Dag 2 en 3: gewichtsverlies.
• Dag 4: stabilisatie.
• Dag 5 en verder: groei.

Een gewichtsverlies van ongeveer 7% van het geboortegewicht wordt vaak gezien als een moment om extra alert te zijn en de situatie opnieuw te beoordelen. Dat betekent niet automatisch dat er een probleem is, maar wel dat er gekeken wordt naar factoren zoals:

• Het aanleggen.
• De melkproductie.
• Het drinkgedrag van de baby.
• Het aantal plas- en poepluiers.

Soms blijkt dat de melkproductie net op gang komt en dat de baby inmiddels goed drinkt. In dat geval kan besloten worden om de situatie nog even verder te volgen.

Het geboortegewicht terug bereiken

Er bestaat geen exacte deadline waarop iedere baby zijn geboortegewicht weer moet hebben bereikt.

Sommige baby's zitten na één week alweer op hun geboortegewicht. Andere baby's doen daar twee weken over.

Beide situaties kunnen normaal zijn, zolang er een duidelijke stijgende lijn zichtbaar is.

Een groei van gemiddeld ongeveer 20 gram per dag geeft vaak vertrouwen dat de voeding goed verloopt en dat de baby voldoende binnenkrijgt.

Daarom kijken zorgverleners niet naar één losse weging, maar naar het totale plaatje:

• Drinkt de baby effectief?
• Zijn er voldoende natte luiers?
• Is de ontlasting passend bij de leeftijd?
• Oogt de baby tevreden?
• Laat de groeicurve een positieve ontwikkeling zien?

Juist de combinatie van deze signalen geeft een betrouwbaar beeld van hoe de borstvoeding verloopt.

Iedere baby is anders

Hoewel richtlijnen en observatiepunten houvast geven, blijft iedere baby uniek. Sommige baby's drinken sneller, anderen nemen meer tijd. Sommige baby's groeien direct na enkele dagen al stevig door, terwijl andere baby's een geleidelijkere start maken.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar losse cijfers te kijken, maar altijd naar het complete verhaal van moeder en kind.

Twijfel je over het drinkgedrag van je baby, de groei, het aantal voedingen of je melkproductie? Zoek dan tijdig ondersteuning. Vroege begeleiding kan veel vragen beantwoorden en helpt om met vertrouwen verder te gaan met borstvoeding.

Met de juiste kennis, observatie en ondersteuning leg je een sterke basis voor een succesvolle borstvoedingsperiode.

BabyManager staat voor je klaar

Heb je na het lezen van deze blog nog vragen voor de lactatiekundige?
BabyManager staat 24 uur per dag voor je klaar in de app met betrouwbare informatie, praktische ondersteuning en deskundige begeleiding – voor jou en je kindje.

💜Wil je meer tips en begeleiding tijdens de borstvoeding of de eerste weken met je baby? Download de BabyManager app voor 24/7 ondersteuning van onze professionals.