Groeien naar het ouderschap: waar begint de kinderwens?

Aflevering 1 “Kinderwens"

Ouder worden begint niet op het moment dat je baby wordt geboren. Het begint vaak al veel eerder: bij de kinderwens. Bij het eerste gevoel van ik zou graag een kindje willen. Maar waar komt die wens eigenlijk vandaan? En welke gedachten, verwachtingen en keuzes spelen een rol voordat er überhaupt sprake is van een zwangerschap?

In deze podcast praten we over de groei naar het ouderschap en de ‘geboorte’ van ouders. We volgen die ontwikkeling stap voor stap, in chronologische volgorde. Te gast is Anita van der Vlist, lactatiekundige bij Kraamzorg de Waarden. In haar dagelijkse werk spreekt zij veel ouders en ziet zij verschillende fases van het ouderschap van dichtbij.

We beginnen bij het allereerste begin: de kinderwens.

Waarom willen we eigenlijk kinderen?

Waarom mensen kinderen willen, is een interessante vraag waarop geen eenvoudig antwoord bestaat. Als we terugkijken naar eerdere generaties, was het krijgen van kinderen veel vanzelfsprekender. Anticonceptie was lange tijd niet beschikbaar zoals we die nu kennen en grote gezinnen waren heel normaal.

Kinderen kregen bovendien een andere plek binnen het gezin en de maatschappij. Ze waren niet alleen onderdeel van het gezinsleven, maar konden later ook een belangrijke rol spelen in de zorg voor hun ouders. Een gezin vormde daarnaast een belangrijke basis om samen de maatschappij in te gaan.

Vandaag de dag ligt dat heel anders. We hebben veel meer mogelijkheden om zelf keuzes te maken over óf en wanneer we kinderen krijgen. De komst van een baby lijkt daardoor soms bijna maakbaar. Voor de één voelt een kind krijgen als een prachtig levensproject, voor de ander is het vooral een diepe, bijna moeilijk uit te leggen liefdewens: ik wil graag een baby.

Tegelijkertijd blijft er iets heel fundamenteels bestaan. Mensen hebben blijkbaar een behoefte om zich voort te planten, een gezin te vormen en samen met een partner een volgende stap in het leven te zetten.

De kinderwens kent tegenwoordig veel verschillende vormen

Ook de route naar het ouderschap is veel diverser geworden. De vraag is niet alleen meer óf iemand kinderen wil, maar ook hoe iemand ouder wil worden en met wie.

Voor sommige mensen gaat zwanger worden vanzelf. Voor anderen is een fertiliteitstraject nodig. Ook kunnen mensen bewust alleen voor een kind kiezen of samen met een partner van hetzelfde geslacht een gezin willen vormen. De mogelijkheden zijn daarmee veel breder geworden.

Dat betekent niet automatisch dat het proces eenvoudiger is. Juist doordat er zoveel mogelijkheden zijn, kunnen er ook meer keuzes en vragen ontstaan. Wanneer een zwangerschap niet op de natuurlijke, snelle en gemakkelijke manier tot stand komt, kan een fertiliteitstraject bijvoorbeeld een heel andere beleving van de kinderwens met zich meebrengen.

Daarbij is het belangrijk om stil te staan bij je beginpositie. Waar komt jouw wens om moeder of vader te worden vandaan? En met wie zie je dat voor je?

Met wie wil je een gezin vormen?

Bij de keuze voor een partner kan de kinderwens soms op een bijzondere manier meespelen. Veel mensen hebben op een bepaald moment het gevoel: met hem of haar zou ik wel kinderen willen krijgen. Ook mannen kunnen dat gevoel herkennen: dit wordt de moeder van mijn kinderen.

Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar het is interessant om er bewust bij stil te staan. Want wat gebeurt er als de kinderwens uiteindelijk niet wordt vervuld?

Een belangrijke vraag binnen een relatie kan daarom zijn: als we geen kinderen zouden krijgen, zou ik dan nog steeds voor deze persoon kiezen? Niet omdat je daarmee meteen moet weten hoe je toekomst eruitziet, maar omdat het iets zegt over de basis van je relatie.

Daarnaast is het belangrijk dat partners met elkaar praten over hun kinderwens. Willen jullie allebei graag kinderen? Is die wens even sterk? Of voelt de één veel meer druk of verlangen dan de ander?

Dat kan bijvoorbeeld een rol spelen wanneer één partner heel sterk denkt: ik ben vrouw en ik wil heel graag moeder worden. De ander kan daar anders in staan. Juist daarom is het waardevol om niet alleen over de praktische toekomst te praten, maar ook over de gevoelens en verwachtingen die onder de kinderwens liggen.

Je eigen jeugd neem je mee naar het ouderschap

Ook je eigen achtergrond speelt een belangrijke rol. Hoe ben je zelf opgevoed? Was je jeugd warm en liefdevol? Groeide je op in een groot gezin en kijk je daar met positieve gevoelens op terug? Dan kan het idee van kinderen krijgen misschien heel natuurlijk voelen.

Maar het kan ook anders zijn.

Wanneer iemand vanuit een moeilijke of beschadigde jeugd een relatie aangaat, kan de vraag naar kinderen ingewikkelder zijn. Heb ik eigenlijk een goed voorbeeld gehad? Weet ik hoe een warme ouder-kindrelatie eruitziet? Wil ik mijn eigen ervaringen doorgeven of juist heel bewust iets anders creëren?

De kinderwens kan daardoor allerlei emoties oproepen. Naast verlangen kunnen er ook onzekerheid en angst zijn.

Kan ik dit wel? Kan ik de verantwoordelijkheid aan? Word ik een goede moeder of vader?

Dat zijn heel menselijke vragen. Een kinderwens gaat immers niet alleen over het verlangen naar een baby, maar ook over de verantwoordelijkheid die daarbij hoort.

Hoe ziet mijn leven eruit met een baby?

Naast gevoelens spelen ook praktische omstandigheden een rol. Waar woon je? Hoe ziet je leven eruit? Hoe stabiel is je situatie? Kun je een baby en later een kind een veilige en stabiele basis bieden?

Daar kan een verstandelijke kant aan zitten. Je probeert vooraf na te denken over wat een kind betekent voor je leven en voor je relatie.

Wat verandert er als er een baby komt? Wat betekent het voor jullie relatie, werk, woning en dagelijkse leven?

Tegelijkertijd is het onmogelijk om je volledig voor te bereiden op het ouderschap. Je kunt een babykamer inrichten, spullen kopen en allerlei praktische zaken regelen, maar je kunt niet vooraf ervaren wat het betekent om die diepe liefde voor je eigen kind te voelen.

Sommige ouders zeggen achteraf zelfs: had ik het maar van tevoren geweten. Maar wat had je dan precies willen weten? Een groot deel van het ouderschap kun je simpelweg niet vooraf oefenen of voorspellen.

De komst van een baby is daarmee tegelijkertijd iets waar je je op kunt voorbereiden én iets wat zich niet volledig laat voorbereiden.

De illusie van maakbaarheid

Dat spanningsveld tussen voorbereiding en onzekerheid komt steeds terug. We leven in een maatschappij waarin veel dingen maakbaar lijken. Je kunt keuzes maken over je opleiding, carrière, woning en levensstijl. Ook rondom het krijgen van kinderen zijn er steeds meer mogelijkheden.

Maar een kinderwens laat zich niet altijd plannen.

Stel dat je als jong stel graag een kind wilt. Om je heen lijken vrienden, familieleden en mensen in de buurt moeiteloos zwanger te worden. Iedereen lijkt ‘zomaar’ een baby te krijgen. Als het bij jou vervolgens niet meteen lukt, kan dat behoorlijk confronterend zijn.

Iedere maand kan dan opnieuw een moment van hoop en teleurstelling worden. En dat heeft niet alleen invloed op degene die zwanger probeert te worden, maar ook op de relatie.

Hoe ga je samen om met een zwangerschap die uitblijft? Kun je elkaar daarin blijven vinden? En wat doet het met jullie als de kinderwens steeds verder naar de voorgrond komt?

De invloed van verwachtingen

Ook verwachtingen over wanneer je ouder zou moeten worden, kunnen een rol spelen. Sommige mensen hebben al jong een duidelijk beeld: ik wil voor een bepaalde leeftijd moeder of vader zijn.

Dan ontstaat de vraag welke prioriteit het zwaarst weegt. Wil je eerst je leven helemaal op orde hebben, een passende partner vinden, carrière maken of een huis kopen? Of is het verlangen naar een baby zo groot dat je niet wilt wachten tot alle voorwaarden perfect zijn?

Voor sommige vrouwen en mannen is het belangrijk om eerst een opleiding af te ronden of carrière te maken. Een goede baan kan voelen als een voorwaarde voordat er ruimte is voor een kind. Anderen willen eerst reizen, van hun vrijheid genieten of bepaalde ervaringen opdoen.

En dan komt vanzelf de vraag: wanneer is het eigenlijk ‘goed genoeg’?

Want ook wanneer je alle voorwaarden probeert te creëren, blijft één belangrijke onzekerheid bestaan: word je wel zwanger?

Daarmee wordt de maakbaarheid van het ouderschap ineens een stuk ingewikkelder.

Eerst een huis, dan een baby?

Dezelfde afwegingen kunnen spelen rondom wonen. Als je de mogelijkheid hebt om een huis te kopen, kies je dan bewust voor een woning die geschikt is voor een toekomstig gezin? Misschien een huis met extra slaapkamers, een tuin en een kindvriendelijke buurt?

Of koop je wat op dat moment bij je past en zie je later wel hoe je leven zich ontwikkelt?

Het zijn allemaal keuzes waar toekomstige ouders over kunnen nadenken. Een deel daarvan wordt met een partner besproken, maar veel speelt zich ook af in het eigen hoofd. Je denkt na over wat je wilt, wat je nodig hebt en wat voor jou een goed moment voelt.

Niet alleen praktisch, maar ook medisch en emotioneel

Bij die voorbereiding kunnen ook medische en mentale factoren een rol spelen. Hoe is je lichamelijke gezondheid? Zijn er medische omstandigheden waarmee je rekening moet houden? Heb je een achtergrond met mentale problematiek of weet je van jezelf dat je ergens gevoelig voor bent?

Wat betekent dat als je zwanger wordt en later ouder bent?

Dat klinkt misschien heel rationeel, maar het kan juist verstandig zijn om hier vooraf bij stil te staan. Een kinderwens bestaat immers uit verschillende lagen. Aan de ene kant kun je heel bewust nadenken over omstandigheden en risico’s. Aan de andere kant kan er een diep verlangen zijn dat zich nauwelijks rationeel laat uitleggen.

Je kunt bijvoorbeeld heel sterk voelen: ik ben eraan toe. Je wilt gewoon graag een baby. Niet omdat je naïef bent over wat het ouderschap inhoudt, maar omdat het verlangen naar een kind groter wordt.

Iedereen bewandelt zijn eigen weg naar het ouderschap

De manier waarop mensen met al deze vragen omgaan, verschilt enorm. De ene persoon kan denken: de rest komt wel goed. Een ander wordt juist onrustig als niet alles geregeld en op orde is voordat er een kind komt.

Er is dus geen universele manier waarop je naar het ouderschap toegroeit. Iedereen heeft een eigen achtergrond, eigen omstandigheden, eigen verwachtingen en een eigen proces.

Toch is het voor veel mensen een proces waarin verschillende vragen terugkomen: wil ik kinderen, wanneer wil ik ze, met wie wil ik ze, en hoe ziet mijn leven eruit als ik eenmaal ouder ben?

En soms loopt dat proces anders dan gepland. Soms is een zwangerschap heel bewust gewenst en voorbereid, soms komt een zwangerschap onverwacht en spontaan. Dat zijn twee heel verschillende uitgangssituaties.

Als de omgeving begint mee te denken

Naast je eigen gedachten en die van je partner, kan ook de omgeving invloed hebben op de kinderwens. Wanneer een stel bijvoorbeeld getrouwd is, kan de omgeving al snel denken: wanneer komt er een baby? Een huis kan ineens worden gezien als een toekomstige babykamer en opmerkingen over een mogelijke zwangerschap kunnen al snel volgen.

Dat kan best vervelend zijn. Wat voor de omgeving misschien een onschuldige vraag of enthousiaste opmerking lijkt, kan voor iemand met een onvervulde kinderwens juist pijnlijk zijn. Ook als iemand nog helemaal niet weet óf en wanneer hij of zij kinderen wil, kan die verwachting van buitenaf druk geven.

Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen wat jij zelf wilt en wat anderen van je verwachten.

Kun je samen verantwoordelijkheid dragen?

Uiteindelijk komen er binnen de kinderwens veel vragen bij elkaar. Heb je een partner gevonden met wie je een gezin zou willen stichten? Willen jullie dat allebei? Kunnen jullie samen de verantwoordelijkheid dragen die bij een kind hoort?

Ook hier is communicatie essentieel.

Kun je deze onderwerpen met elkaar bespreken? Durf je te vertellen waar je bang voor bent, waar je naar verlangt en welke verwachtingen je hebt? En als je bewust alleen voor een kind wilt gaan, met wie bespreek je dan deze belangrijke keuzes?

Het zijn vragen waar veel jonge mensen, soms bewust en soms onbewust, mee bezig zijn voordat ze de stap naar het ouderschap zetten.

Ook de wereld om ons heen speelt een rol

De kinderwens ontstaat bovendien niet los van de wereld waarin we leven. De gebeurtenissen in de maatschappij en de manier waarop we naar de toekomst kijken, kunnen invloed hebben op de vraag of en wanneer iemand kinderen wil.

Sommige mensen stellen hun kinderwens uit omdat ze zich zorgen maken over de wereld waarin hun kind zal opgroeien. Anderen besluiten juist dat ze niet willen wachten.

Tegelijkertijd kan de geboorte van een kind ook een gevoel van hoop geven. Een baby vertegenwoordigt letterlijk een nieuwe generatie. Er komt iets nieuws, een nieuwe tijd, een toekomst die nog openligt.

Juist daarom kan een kind krijgen voor sommige mensen ook een positieve betekenis hebben: ondanks alles gaat het leven door. Er komt een nieuwe generatie en daarmee ook een gevoel van perspectief en hoop.

Van kinderwens naar zwangerschap

De weg naar het ouderschap begint dus al lang voordat er een positieve zwangerschapstest in beeld komt. Het is een proces waarin verlangen, liefde, verwachtingen, praktische keuzes, onzekerheid en de invloed van de omgeving allemaal een rol kunnen spelen.

Voor de één voelt die weg heel vanzelfsprekend, terwijl een ander juist veel vragen en twijfels tegenkomt. En soms verandert de route onderweg.

In de volgende podcast verschuift de aandacht naar de volgende stap: het daadwerkelijk zwanger raken. Dan gaan we verder in op wat er gebeurt wanneer de kinderwens verandert in een concrete poging om zwanger te worden.

BabyManager staat voor je klaar

Heb je na het lezen van deze blog nog vragen aan onze kraamzorgprofessionals?
BabyManager staat 24 uur per dag voor je klaar in de app met betrouwbare informatie, praktische ondersteuning en deskundige begeleiding – voor jou en je kindje.

💜Wil je meer tips en begeleiding tijdens je zwangerschap, kraamtijd of de eerste weken met je baby? Download de BabyManager app voor 24/7 ondersteuning van onze professionals.